Skleroterapia zwana inaczej obliteracją - to metoda leczenia poprzez zamykanie naczyń żylnych przy pomocy środka leczniczego tak zwanego sklerosantu. Środek ten podaje się do światła naczynia przy pomocy igły wprowadzonej pod kontrolą wzroku lub aparatu USG. Powoduje on skurcz naczynia, a następnie powstanie procesu zapalnego wewnątrz światła, który prowadzi do jego zamknięcia i zarośnięcia. Pozwala na zamknięcie praktycznie każdego naczynia przy zachowaniu odpowiedniej techniki wykonania zabiegu. Jako metoda skleroterapia stosowana jest w leczeniu żylaków już od roku 1930. Lepsze metody obrazowania żył – głównie USG z Dopplerem, lampy podświetlające w czasie zabiegu (zdjęcie obok), nietoksyczne substancje obliterujące, udoskonalenie techniki wykonania zabiegów doprowadziły do burzliwego rozwoju i zainteresowania wykonywaniem zabiegów skleroterapii. W ostatnich latach zyskuje na popularności technika pianki (ang. foam scleroptherapy). W tej technice lek- sklerosant miesza się z gazem (głównie powietrzem) powodując powstanie pianki i w tej formie podawany jest we wstrzyknięciu. Uzyskuje się lepsze i dłuższe przyleganie leku do ściany żyły, zmniejsza stężenie leku.  Pozwala to na zamknięcie praktycznie każdego naczynia bez konieczności wykonywania zabiegu operacyjnego. Stanowi to istotną alternatywę dla leczenia operacyjnego obarczonego większym ryzykiem powikłań i koniecznością pobytu w szpitalu. Tak jak każda technika lecznicza, skleroterapia daje tym lepsze efekty, im bardziej doświadczony jest lekarz wykonujący zabieg, mający odpowiednią wiedzę na temat istoty PNŻ (przewlekłej niewydolności żylnej).
Doskonałym preparatem, który okazał się niezwykle skuteczny i bezpieczny jest polidokanol (Aetoxysclerol). Przy jego pomocy wykonano już miliony zabiegów na całym świecie. Zabiegi te są bezpieczne, bezbolesne lub mało bolesne, skuteczne i nie wyłączają z życia zawodowego. Zależnie od kalibru naczynia używa się różnych stężeń preparatu. Pozwalają na zamykanie zarówno małych pajączków jak i dużych żył na kończynach dolnych. Mogą być wykonywane zamiast operacji chirurgicznej, ale też jako uzupełnienie zabiegu operacyjnego. Szczególnie przydatna jest skleroterapia do usuwania żylaków pozostałych po zabiegach operacyjnych. U osób z owrzodzeniami żylnymi podudzi bez zamknięcia patologicznych, niewydolnych żył powierzchownych nie ma często możliwości wyleczenia owrzodzenia.
Małe niewinne pajączki to również objaw tak zwanej przewlekłej niewydolności żylnej. Ich systematyczne zamykanie przez skleroterapię oddala powstanie ostatniego stadium choroby żylnej – powstanie owrzodzenia.

Wskazania do skleroterapii:

Względy estetyczne i lecznicze

•    teleangiektazje, venulektazje i poszerzone żyły siatkowate
•    żylaki kończyn dolnych
•    owrzodzenie żylne podudzi

Leczenie teleangiektazji, venulektazji i żył siatkowatych jest podejmowane najczęściej ze względów kosmetycznych, chociaż wielu chorych po zabiegu skleroterapii może być zaskoczonych zmniejszeniem dolegliwości bólowych związanych z teleangiektazjami.
Teleangiektazje są jedną z najczęściej występujących zmian w układzie naczyniowym skóry. Występują głównie u kobiet, ponieważ hormony estrogenowe działają rozluźniająco na mięśnie naczyń co prowadzi do zwiększenia ich skłonności do poszerzania się. Są to trwałe rozszerzone naczynia splotu podbrodawkowego, które prześwitują przez naskórek w postaci czerwonych i czerwono-niebieskich "nitek".
Venulektazje są odmianą teleangiektazji występującą na kończynach dolnych i dotyczącą drobnych naczyń żylnych. Charakterystyczne jest sino-niebiebieskie lub sino-czerwone zabarwienie co wynika z dużej ilości krwi żylnej w naczyniu.

Żyły siatkowate to naczynia żylne większego kalibru (ok. 2-4 mm) i położone nieco głębiej. Mają dłuższy przebieg niż venulektazje. Swoją nazwę zawdzięczają układowi. Często bowiem rozgałęziają się na żyły podobnego kalibru. które łączą się ze sobą tworząc jak gdyby oczka sieci. Na bocznej stronie uda często spotyka się charakterystyczny układ żył siatkowatych i venulectazji. Rozpoczyna się on na wysokości kolana długim odcinkiem żyły siatkowatej która biegnie ku górnej części uda zataczając tam szeroki łuk od którego od którego odchodzą venulektazje.

Venulektazje i żylaki siatkowate mogą rozwijać się bez obecności nadciśnienia żylnego. Mają wówczas znaczenie głównie estetyczne. U pozostałych chorych stanowią jeden z objawów niewydolności zastawek żył w układzie powierzchownym lub głębokim.

Trzeba pamiętać, że opisane wyżej zmiany naczyniowe mogą mieć bezpośrednie połączenia z różnymi naczyniami głębiej położonymi, również z żyłami głębokimi. Od tych połączeń zależy skuteczność skleroterapii i szybkość ustępowania zmian.

Skleroterapia jest jak dotąd najskuteczniejszym sposobem leczenia teleangiektazji, venulektazji i żylaków siatkowatych.

Przeciwwskazania do zabiegów skleroterapii:

•    uczulenie na środki obliterujące
•    zakrzepica żył głębokich
•    poważne choroby układowe
•    infekcje układowe lub miejscowe
•    rozległe zakażenia bakteryjne skóry
•    ciężkie przypadki niedokrwienia kończyn
•    nie dające się wyleczyć obrzęki kończyn dolnych
•    unieruchomienie

Przygotowanie do zabiegu skleroterapii:

Przed pierwszym zabiegiem wskazane jest wykonanie badania ultrasonograficznego USG-Doppler celem oceny układu żylnego obu kończyn dolnych. Przy niewielkich zmianach badanie nie jest konieczne. Jednak w przypadku nawrotowych żylaków, po operacjach, czy wcześniejszym leczeniu, przy znacznie nasilonych zmianach naczyniowych, przy klinicznych objawach przewlekłej niewydolności żylnej (uczucie ciężkości nóg, obrzęki na kończynach nawet tylko pod koniec dnia, bóle nóg, uczuciu ulgi po uniesieniu kończyn, zmiany troficzne skóry, owrzodzenia) konieczne jest wykonanie takiego badania.
Przez 2-3 tygodnie przed planowanym zabiegiem zaleca się przyjmowanie ok. 4-6 tabletek Rutinoscorbinu dziennie.
W dniach po zabiegu należy planować możliwość ruchu.

Wykonanie zabiegu skleroterapii:

Zabieg wykonywany jest w warunkach ambulatoryjnych przez lekarza i trwa na ogół 15-30 minut. Wykonuje się go w pozycji leżącej. Choć układ żylny wcześniej oceniamy w pozycji stojącej. Stosuje się różne stężenia polidokanolu zależnie od wielkości naczynia i oczekiwanego rezultatu. W czasie jednej sesji podaje się zwykle 3 ampułki preparatu. Zabieg nie wymaga specjalnego znieczulenia. Nakłucia wykonywane bardzo cienką igłą są zwykle bardzo dobrze tolerowane. W rzadkich przypadkach pacjentki odczuwają ból powstający w związku z wydostawaniem się leku mającego właściwości drażniące poza światło naczynia. O zmianie odczuwania należy niezwłocznie informować lekarza w czasie zabiegu.  Obszar wykonywania zabiegu obejmuje zwykle jedna kończynę, zależnie od rozległości zmian udo lub podudzie. 
Bezpośrednio po zabiegu wskazane jest założenie rajstop lub pończoch uciskowych albo opatrunku uciskowego. Kompresjoterapia zwiększa skuteczność zabiegu, pozwala na lepsze zamknięcie światła naczynia.

Postępowanie po zabiegu skleroterapii.

Bezpośrednio po zabiegu zaleca się chodzenie przez okres około 1-2 godzin. Bardzo korzystnie wpływa to na okres gojenia. Nie jest wskazane od razu wsiadanie do samochodu i dłuższa podróż. Noszenie rajstop i pończoch uciskowych o odpowiednim stopniu ucisku zaleca się noszenie na stałe w ciągu dnia, a przynajmniej przez pierwszy miesiąc. Możliwe jest wykonanie zabiegu bez założenia rajstopy, czy opatrunku uciskowego, co zwłaszcza ma miejsce w okresie letnim. Kompresjoterapia (terapia uciskiem) zwiększa znacznie skuteczność zabiegu, pozwala na lepsze zamknięcie światła naczynia. Dlatego warto przyjść na zabieg z własnymi pończochami lub nabyć je niezwłocznie po zabiegu. Korzystne jest stosowanie wyrobów dobrej jakości np. firmy Sigvaris lub Thuasne. Wyższa cena rekompensowana jest dłuższym czasem używania wyrobu. Pończochy o pierwszym stopniu ucisku mają znaczenie tylko profilaktyczne. W leczeniu stosujemy wyroby głównie o 2 stopniu ucisku.

Podanie preparatu nie oznacza od razu zniknięcie naczynia. Proces zamykania trwa około 3-4 tygodni, następnie ma miejsce wchłanianie naczynia co zależnie od średnicy  może potrwać kilka tygodni do kilku miesięcy. W miejscach naczyń mogą być widoczne zasinienia, które następnie przyjmują kolor zielonkawo-sinawy. Czasami wyczuwalny jest powrózek, który może być twardy i bolesny w dotyku. Wchłania się od 1 do 6 miesięcy. Bolesność większych naczyń może utrzymywać się do 2 tygodni. Niewielki obrzęk kostki czy stopy jest normalny w czasie noszenia opatrunku uciskowego, mija po jego zdjęciu. Niewielka bolesność także jest zjawiskiem przejściowym. Gdy jednak powstaje duży obrzęk, któremu towarzyszy ból lub inne dolegliwości, konieczna jest konsultacja lekarska.
Bezwzględnie po zabiegu przeciwwskazane jest stosowanie rozgrzewanie kończyn, a więc gorące kąpiele, sauna, opalanie, solarium.

Na miejsca ostrzykiwane zaleca się stosować maść Auriderm XO – co przyśpiesza gojenie i resorpcję zmian. Czasami wskazane jest stosowanie maści heparynowej.  Można równocześnie stosować preparaty doustne poprawiające tonus naczyń jak preparaty trokserutyny/rutyny jak Rutinoscorbin, Venoruton, Venolan, Rutoven, zewnętrznie preparaty escyny jak Venescin, Venitan, Venożel, Reparil.
Przez okres noszenia opatrunku konieczne jest prowadzenie czynnego trybu życia i codzienny, co najmniej jednogodzinny spacer. Należy unikać dłuższego stania lub siedzenia.

Częstotliwość zabiegów skleroterapii:

Zabiegi w tej samej okolicy wykonujemy ponownie po minimum 3 tygodniach, na drugiej kończynie możliwe jest wykonanie zabiegu nawet następnego dnia. Liczba zabiegów jest bardzo indywidualna i zwykle obejmuje 3-5 sesji. Uzyskane wyłączenia naczyń są trwałe. Kobiety dbające o estetyczny wygląd nóg poddają się takim zabiegom co kilka lat (w miarę rozwoju przewlekłej niewydolności żylnej), nie dopuszczając do tworzenia się dużych obszarów brzydko wyglądających poszerzeń żylnych. Następujące w kolejnych latach dostrzyknięcia są krótkie i zdecydowanie mniej kłopotliwe.
Raz zamknięte żylaki na ogół nie otwierają się ponownie, jednak sklerotyzacja nie wpływa na indywidualną podatność na tworzenie się kolejnych.

Powikłania skleroterapii:

Przy prawidłowo wykonanym zabiegu powikłania są rzadkie, ale nie można ich wykluczyć całkowicie.

Najczęstsze powikłania to:
•    zaczerwienienia i siniaki
•    obrzęk
Rzadkie powikłania to
•    reakcje alergiczne na podany środek
•    przebarwienia
•    zapalenia żył
•    martwica tkanek

Zalecenia dla pacjentów z przewlekłą niewydolnością żylną

Chory z niewydolnością układu żylnego chcąc zwolnić postęp choroby i zapobiec rozwojowi żylaków, zmian skórnych i obrzęków kończyn dolnych powinien stale przestrzegać sposobów profilaktyki:

•    stosować czynny odpoczynek - chodzenie, uprawianie sportu - pływanie, gimnastyka, jazda na rowerze
•    unikać długiego stania lub siedzenia - w czasie pracy stojącej kilkuminutowe spacery, w czasie pracy siedzącej często poruszać stopami, wstawać, robić przysiady.
•    nie należy zakładać nogi na nogę
•    nie należy czytać lub pisać w pozycji siedzącej ze zgiętymi nogami w stawach kolanowych i biodrowych  - to sprzyja rozwojowi żylaków
•    unikać wysokiej temperatury - przeciwwskazane gorące kąpiele, opalanie się, sauna, solarium
•    trzymać nogi wyżej - w każdej sprzyjającej temu sytuacji położyć nogi powyżej poziomu, na którym siedzimy lub leżymy, np. nogi na stół "po amerykańsku"
•    zapobiegać nadwadze - dieta bogatowłóknikowa i ruch (nadwaga zwiększa zastój krwi w żyłach)
•    zrezygnować z noszenia ciasnych podkolanówek, podwiązek i obcisłych spodni
•    stosować stopniowana kompresoterapię - specjalne pończochy, bandaże, opaski elastyczne (także w czasie ciąży - szczególnie ważne pierwsze trzy miesiące - wtedy zaczyna rozwijać się niewydolność żylna)

Terapie łączone

Doskonałym uzupełnieniem skleroterapii jest laserowe zamykanie drobnych pajączków laserem KTP oraz stosowanie kompresjoterapii – rajstop i pończoch lub opatrunków uciskowych o zmiennym stopniu ucisku.